Poradnik
Zbiór eksperymentów
Na tej stronie znajdą Państwo przykładowe eksperymenty, które pozwolą zapoznać się z mikroskopowaniem.
Właśnie kupiłeś mikroskop Bresser? Chciałbym przekazać Ci kilka wskazówek, które pomogą Ci lepiej poznać fascynujący świat mikroorganizmów i kryształów. Wyjaśnię Ci na przykład, jak przygotowywać preparaty, aby móc obserwować je pod mikroskopem. Liczne opisane eksperymenty mają rozbudzić Twoją ciekawość i zachęcić Cię do dalszego odkrywania świata przez mikroskop.
- Chemikalia i żrące ciecze nie powinny trafiać w ręce dzieci!
- Nie wolno pić chemikaliów!
- Po użyciu dokładnie umyć ręce pod bieżącą wodą!
Jakie właściwości powinien mieć obiekt
Za pomocą lupy możesz obserwować nieprzezroczyste (tzn. nieprzepuszczające światła) obiekty, np. małe zwierzęta, części roślin, tkaniny itp. Światło pada na obserwowany przedmiot, odbija się od niego i przez soczewkę lupy trafia do oka.
Za pomocą swojego mikroskopu możesz natomiast badać obiekty przezroczyste, przez które światło z lusterka lub żarówki przechodzi od dołu przez otwór w stoliku mikroskopowym na tzw. preparat. Następnie światło przechodzi przez obiektyw, tubus i okular mikroskopu do Twojego oka. Wynika z tego, że do badania pod mikroskopem nadają się wyłącznie obiekty przezroczyste. Wiele drobnych organizmów wodnych, części roślin oraz najdrobniejsze elementy zwierzęce są z natury przezroczyste, innym musimy tę właściwość nadać. Możemy to zrobić poprzez odpowiednie przygotowanie lub nasycenie ich właściwymi substancjami (mediami), które uczynią je przezroczystymi, albo przez wycięcie bardzo cienkich skrawków (cięcie ręczne, cienki skrawek) i ich późniejsze badanie. Jak stosować te metody, dowiesz się teraz.
Jak wykonywać cienkie skrawki preparatów
Jak już wspomniałem, należy przygotować możliwie jak najcieńsze skrawki obiektu, aby stały się przezroczyste i mogły być obserwowane pod mikroskopem. Najpierw potrzebna będzie zwykła świeca. Wosk ze świecy umieść w starym garnku i podgrzewaj na kuchence, aż stanie się płynny. Następnie zanurz obiekt kilka razy w roztopionym wosku, używając pęsety.
Po każdym zanurzeniu pozwól, aby wosk stwardniał, a następnie zanurz obiekt ponownie. Gdy wosk całkowicie stwardnieje wokół obiektu, możesz za pomocą urządzenia do wykonywania cienkich skrawków lub skalpela przygotować bardzo cienkie przekroje. Skrawki te umieść na szkiełku podstawowym i przykryj szkiełkiem nakrywkowym.
Przygotowywanie preparatów
Istnieją dwa podstawowe rodzaje preparatów: preparaty trwałe oraz preparaty o ograniczonej trwałości (tymczasowe).
Preparaty o ograniczonej trwałości
Preparaty o ograniczonej trwałości wykonuje się z obiektów, które chcemy wprawdzie obserwować, ale nie zamierzamy włączać do swojej kolekcji preparatów. Nadają się one do obserwacji tylko przez krótki czas, a następnie są usuwane. W przypadku preparatów tymczasowych umieszczasz obiekt na szkiełku podstawowym i przykrywasz go szkiełkiem nakrywkowym. Po zakończeniu obserwacji szkiełko podstawowe i nakrywkowe należy dokładnie oczyścić. Jednym z sekretów dobrej obserwacji pod mikroskopem jest używanie czystych szkiełek podstawowych i nakrywkowych. Plamy i zabrudzenia jedynie utrudniają obserwację.
Preparaty trwałe
Preparaty trwałe (np. zwierząt ) wykonuje się z obiektów, które szczególnie dobrze się udały i które chcemy obserwować wielokrotnie. Preparowanie suchych obiektów (pyłek kwiatowy, skrzydło muchy itp.) jest możliwe wyłącznie przy użyciu specjalnego kleju. Taki klej znajdziesz w swoim zestawie akcesoriów pod nazwą „Gum-Media”. Z obiektów zawierających wilgoć należy najpierw usunąć wilgoć.
Jak przygotować suchy obiekt
Najpierw umieść obiekt na środku czystego szkiełka podstawowego i przykryj go kroplą kleju (Gum-Media). Następnie połóż szkiełko nakrywkowe na obiekcie zamkniętym w kleju. Delikatnie dociśnij szkiełko nakrywkowe, aby klej równomiernie rozprowadził się aż do jego krawędzi. Preparat należy pozostawić do utwardzenia na 2–3 dni. Dopiero wtedy będzie on trwale sklejony i gotowy do użycia.
Preparaty rozmazowe
W przypadku preparatu rozmazowego za pomocą pipety nanosi się kroplę obserwowanej cieczy (np. wody z kałuży na leśnej ścieżce) na jeden koniec szkiełka podstawowego. Następnie rozprowadza się ciecz przy pomocy drugiego szkiełka podstawowego. Przed obserwacją należy pozostawić substancję do lekkiego przeschnięcia przez kilka minut.
Eksperymenty
Obiekty:
- mały kawałek papieru z gazety codziennej z fragmentem czarno-białego obrazu i kilkoma literami,
- podobny kawałek papieru z czasopisma ilustrowanego.
Aby móc obserwować litery i obrazy, przygotuj z każdego obiektu preparat o ograniczonej trwałości. Następnie ustaw w mikroskopie najmniejsze powiększenie i użyj preparatu z gazety codziennej. Litery wyglądają na postrzępione i popękane, ponieważ gazeta drukowana jest na szorstkim, niskiej jakości papierze. Litery w czasopiśmie ilustrowanym wydają się gładsze i bardziej kompletne. Obraz w gazecie składa się z wielu małych punktów, które sprawiają wrażenie lekko zabrudzonych. Punkty rastrowe obrazu w czasopiśmie ilustrowanym są wyraźne i ostro zarysowane.
Obiekty:
- mały kawałek kolorowo zadrukowanego papieru gazetowego,
- podobny kawałek papieru z czasopisma ilustrowanego.
Z obiektów przygotowuje się preparaty o ograniczonej trwałości i obserwuje je przy najmniejszym powiększeniu.
Kolorowe punkty rastrowe w gazecie często na siebie zachodzą.
Czasami na jednym punkcie można nawet dostrzec dwa kolory.
Podczas obserwacji kolorowego obrazu w czasopiśmie ilustrowanym punkty są wyraźne i kontrastowe.
Zwróć uwagę na różną wielkość punktów rastrowych.
Obiekty i akcesoria:
- nici z różnych tkanin (np. bawełna, len, wełna, jedwab, sztuczny jedwab, nylon itp.),
- dwie igły.
Każdą nić należy umieścić na szkiełku podstawowym i za pomocą dwóch igieł rozdzielić na włókna. Nici zwilża się i przykrywa szkiełkiem nakrywkowym. Mikroskop ustawia się na małe powiększenie.
Włókna bawełny są pochodzenia roślinnego i pod mikroskopem wyglądają jak płaska, skręcona wstążka. Na krawędziach są grubsze i bardziej zaokrąglone niż w środku. Włókna bawełny to w zasadzie długie, zapadnięte rurki. Włókna lnu również są pochodzenia roślinnego – są okrągłe i przebiegają w linii prostej. Błyszczą jak jedwab i wykazują liczne zgrubienia na rurce włókna.
Jedwab jest pochodzenia zwierzęcego i składa się z pełnych włókien o mniejszej średnicy, w przeciwieństwie do pustych włókien roślinnych. Każde włókno jest gładkie i równomierne oraz przypomina mały szklany pręcik. Włókna wełny również są pochodzenia zwierzęcego – ich powierzchnia składa się z nachodzących na siebie łusek, które wydają się popękane i faliste.
Jeśli to możliwe, porównaj włókna wełny z różnych tkanin. Zwróć uwagę na różnice w ich wyglądzie. Eksperci potrafią na tej podstawie określić kraj pochodzenia wełny.
Sztuczny jedwab, jak sama nazwa wskazuje, został wytworzony sztucznie w długim procesie chemicznym. Wszystkie włókna wykazują twarde, ciemne linie na gładkiej, błyszczącej powierzchni. Po wyschnięciu włókna skręcają się w ten sam sposób. Zaobserwuj podobieństwa i różnice.
Obiekt: zwykła sól kuchenna.
Najpierw umieść kilka ziarenek soli na szkiełku podstawowym i obserwuj kryształy soli przy najmniejszym powiększeniu mikroskopu. Kryształy mają kształt małych sześcianów i wszystkie są do siebie podobne.
Obiekt i akcesoria:
- sól kuchenna,
- probówka napełniona do połowy gorącą wodą,
- nić bawełniana,
- spinacz biurowy,
- zapałka lub ołówek.
Wsyp tyle soli do wody, aż przestanie się rozpuszczać. Otrzymaliśmy w ten sposób nasycony roztwór soli. Odczekaj, aż woda ostygnie. Spinacz biurowy przymocuj do jednego końca nici bawełnianej, będzie pełnił funkcję obciążnika. Drugie zakończenie nici zawiąż w pętlę, przełóż przez nią zapałkę i zanurz całość w roztworze soli. Zapałkę ułóż poziomo na otworze probówki, aby nić się nie ześlizgnęła. Probówkę odstaw na 3–4 dni w ciepłe miejsce. Po kilku dniach zauważysz, że na nici bawełnianej utworzyła się cała kolonia kryształów soli.
Akcesoria (z Twojego zestawu mikroskopowego):
- jaja krewetek,
- sól morska,
- zbiornik lęgowy,
- drożdże.
Cykl życiowy krewetki solankowej Krewetka solankowa, czyli „Artemia salina”, jak nazywają ją naukowcy, przechodzi niezwykły i interesujący cykl życiowy. Jaja produkowane przez samice rozwijają się bez zapłodnienia przez samca. Krewetki wykluwające się z tych jaj to wyłącznie samice. W wyjątkowych warunkach, np. gdy bagno wysycha, z jaj mogą wykluć się samce. Samce zapładniają jaja samic, a z tego powstają specjalne jaja zwane „zimowymi”. Mają one grubą osłonkę ochronną. Jaja zimowe są bardzo odporne i pozostają żywotne nawet wtedy, gdy bagno lub jezioro wyschnie, powodując śmierć całej populacji krewetek. Mogą pozostawać w „uśpionym” stanie przez 5–10 lat. Wykluwają się dopiero po przywróceniu odpowiednich warunków środowiskowych. Takie jaja znajdziesz w swoim zestawie mikroskopowym.
Wylęganie krewetek solankowych
Aby wyhodować krewetki, najpierw przygotuj roztwór soli odpowiadający ich naturalnym warunkom życia. Wlej pół litra wody deszczowej lub wodociągowej do naczynia i pozostaw ją na około 30 godzin. Ponieważ woda paruje z czasem, warto przygotować drugie naczynie z wodą i odstawić je na 36 godzin. Po tym czasie wsyp połowę dołączonej soli morskiej i mieszaj, aż sól całkowicie się rozpuści. Następnie dodaj kilka jaj i przykryj naczynie pokrywką. Umieść je w jasnym miejscu, ale unikaj bezpośredniego światła słonecznego. Jeśli masz zbiornik lęgowy, możesz wlać roztwór soli z jajami do każdej z czterech komór zbiornika. Temperatura powinna wynosić około 25°C. W tej temperaturze krewetki wykluwają się po około 2–3 dniach. Jeśli w tym czasie woda odparuje, uzupełnij ją wodą z drugiego naczynia.
Krewetki solankowe pod mikroskopem
Organizm wykluwający się z jaja nazywa się larwą naupliusa. Za pomocą pipety możesz przenieść kilka larw na szkiełko podstawowe i obserwować je pod mikroskopem. Larwy poruszają się w słonej wodzie dzięki drobnym włoskowatym wyrostkom. Codziennie pobieraj kilka larw i obserwuj je pod mikroskopem. Jeśli hodowałeś je w zbiorniku lęgowym, po prostu zdejmij górną pokrywę i ustaw zbiornik na stoliku mikroskopowym.
W zależności od temperatury pomieszczenia larwy dojrzewają w ciągu 6–10 tygodni. Wkrótce wyhodujesz całe pokolenie krewetek solankowych, które będą się dalej rozmnażać.
Karmienie krewetek solankowych
Aby utrzymać krewetki przy życiu, należy je regularnie karmić. Należy to robić ostrożnie, ponieważ przekarmienie powoduje psucie się wody i zatrucie populacji. Najlepiej karmić je suchymi drożdżami w proszku. Niewielka ilość co drugi dzień wystarczy. Jeśli woda w komorach zbiornika lub w naczyniu stanie się ciemna, oznacza to, że zaczyna się psuć. Natychmiast przenieś wtedy krewetki do świeżego roztworu soli.
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki
Dostępny od ręki